Hoe wordt Schotse single malt whisky gemaakt?

Onder kenners wordt Schotse single malt whisky gezien als De Ultieme Whisky. Maar hoe wordt deze steeds populairder wordende godendrank nu eigenlijk gemaakt?

Het mouten van de gerst; de gerstekorrels weken gedurende twee tot drie dagen in water. Ze worden zacht en kleverig, worden uitgespreid op de moutvloer en beginnen te ontkiemen. Tegelijkertijd verandert het zetmeel in de gerstekorrels in maltose, een soort suiker. Water, gerst en gist; meer ingrediënten zijn er niet nodig om een single malt whisky te maken. Simpel? Nou nee, niet echt. Er komt heel wat bij kijken. Het hele proces in acht stappen:

1. Na een paar dagen wordt de gemoute gerst gedroogd in een droogoven. Zo’n oven noemen de Schotten een ‘kiln’. Wanneer er turf als brandstof voor zo’n kiln wordt gebruikt, geeft dat uiteindelijk een rokerige smaak aan de whisky (denk aan bekende merken als Laphroaig en Lagavulin). Daarna wordt de mout gezeefd en via een trechter in een grote molen gestort die het vermaalt tot grove bloem: ‘grist’.

2. De grist wordt vermengd met heet water in een zogeheten ‘mash tun.’ Het water lost de maltose in de bloem op en er blijft ‘wort’ over, een zoete vloeistof zonder alcohol.

3. De ‘wort’ wordt overgepompt naar een ‘washback,’ waarna gist wordt toegevoegd. Tijdens dat gistingsproces worden de suikers omgezet in kooldioxide en alcohol. Na het gisten lijkt de ‘wash’ een beetje op een zwaar bier. Het bevat 7 tot 9 % alcohol.

4. De wash wordt overgepompt naar een ketelhuis waar de vloeistof twee keer wordt gedistilleerd in zogenaamde ‘pot stills’, grote koperen distilleerketels. Bij de tweede ronde wordt alleen het middelste deel van het distillaat gebruikt voor het rijpen, de zogenaamde ‘middle cut’. De voor- en naloop, die schadelijke bestanddelen bevatten, worden in de volgende ronde opnieuw gedistilleerd. 

5. De middle cut, een kleurloze vloeistof met 60 tot 70 % alcohol, wordt in eikenhouten vaten gegoten. 

6. Het rijpingsproces begint. Je mag de drank trouwens pas whisky noemen nadat het drie jaar in een eikenhouten vat heeft gerijpt. De meest malt whisky’s rijpen echter tien tot twaalf jaar, of zelfs langer. Dat gebeurt in speciaal daarvoor bestemde pakhuizen. 

7. Het bottelen kan beginnen. Dat gebeurt echter niet voordat de whisky wordt gefilterd en doorgaans verdund tot 40 of 43% alcohol.

 

Whisky 101

In Schotland maken ze single malt, grain whisky en blended whisky. Single malts zijn vaak wat uitgesprokener van smaak dan blends, grain whisky is wat zoeter.

In Ierland maken ze ook single malt en blends, al schrijven ze whisky hier met een extra e (whiskey dus). Daarnaast produceren de Ieren pure pot still whiskey; olieachtig, vol en zacht van smaak.

Amerika dan (ook hier: whiskey in plaats van whisky). Zij maken voornamelijk bourbon (zoetig), rye whiskey (kruidig), Tennessee whiskey (nóg zoeter dan bourbon), wheat whiskey (zacht) en blends (tikje scherp).

In Canada maken ze, je had het zelf kunnen bedenken, Canadian whisky. De smaak is doorgaans zoet/kruidig en kan soms wat geparfumeerd aandoen.

In Japan maken ze single malts, grain whisky en blends. Zowel met inheemse distillaten als met een blend van die eigen distillaten en Schotse whisky. De smaak loopt uiteen van heel zacht tot zeer kruidig en gearomatiseerd.

Andere landen die whisky maken, zijn India (Amrut, Paul John), Australië (meerdere merken) en Zuid-Afrika (Three Ships). Daarnaast worden er kleine hoeveelheden whisky gemaakt in een aantal West-Europese landen, waaronder Nederland: Frysk Hynder single malt whisky, van bierbrouwerij Us Heit in Bolsward, en Millstone single malt whisky, van de firma Zuidam in Baarle-Nassau.

Meer weten over whisky? Meld u dan nu aan voor onze whiskyproeverij!

1 Comment